آخرین اخبار

زیباترین چشم انداز کویر+تصاویر (از قسمت معرفی شهرها)

به گزارش ایمنا، زوارِه شهری در حاشیهٔ جنوبی دشت کویر ایران است. این شهر در فاصلهٔ ۱۵ کیلومتری شهر اردستان (در شمال شرقی شهرستان اردستان) در مجاورت کویر مرکزی ایران واقع شده‌است.
زواره از آبادی‌های کهن ایران است و نام آن از نام برادر رستم گرفته شده‌است. در آن بناهای تاریخی زیادی همچون منار در مسجد امام حسن مجتبی، قلعهٔ مغول و مسجد جامع چهار ایوانی (قدیمی‌ترین مسجد چهار ایوانی کشور) وجود دارد. 
اغلب ساکنین این شهر سید طباطبایی هستند. زواره ساختاری گلی دارد و دارای معماری ایرانی اصیل بوده که امروزه در حال خراب شدن است. در مرکز شهر زواره دورنمای گنبد کاشی‌کاری شده بارگاه امامزاده یحیی(ع) نظرها را به خود جلب می‌کند. 

در جوار مرقد مطهر این امامزاده جلوه‌های هنر معماری چون بازار، حسینه‌های سرپوشیده و سرباز بزرگ، مدرسه علمیه، آب انبار، مسجد کُرسی، حمام و با اندک قدمی فراتر از آن بازارچه، مسجد جامع، حسینیه‌های سرباز و سرپوشیده کوچک، بنای تاریخی هشت بهشت و بقعه پیر عارف سید بهاءالدین حیدر، خانه‌های چهار صفه‌ای، مسجد نیکویه، یخچال، برج و باروهای به یادگار مانده از دوران گذشته به چشم می‌خورد. 
وجود نخستین مسجد چهار ایوانی ایران در زواره که بنا به کتیبه‌هایش در دوره سلجوقیان ساخته شده، نشان می‌دهد در قرون بعد از ظهور اسلام، منطقه‌ای پراهمیت بوده که سیدحسن مدرس، روحانی مبارز از این شهر برخاسته است. 
یکی از زیباترین پدیده‌های طبیعی در بخش زواره، چشم‌انداز کویر است و یکی دیگر از دیدنی‌های آن، شترداری به روش سنتی است که حال و هوای روزگاران گذشته و از یاد رفته را در ذهن مجسم می‌کند.

در کویر زواره معادن نمک، طلا، سرب و احتمالاً نفت نیز وجود دارد. زواره از قرن چهارم قمری با عنوان مدینه السادات نامیده شده و مورخان متعدد در تالیفات خود به نام زواره و شخصیت‌های نامی برخاسته از آن یاد کرده‌اند. 
همچنین قلعه سنگ‌بست زواره، بعد از قلعه الموت از بزرگ‌ترین و مستحکم‌ترین قلعه‌های ایران به شمار می‌رود که در قرن پنجم توسط ابوعلی دهدار (از مقربان حسن صباح) ساخته شده و از نوع چهار صفه‌ای دوطبقه است. 
در حال حاضر جمعیت زواره 17 هزار نفر می‌باشد و چندین برابر این رقم، از مردم زواره در شهرهای کاشان، تهران، اصفهان و دیگر نقاط بسر می‌برند، بیش از 10 هزار هکتار از اراضی زواره زیر کشت غلات، چغندر، علوفه، صیفی جات د رختان انارو پسته می‌باشد و بجاست همه ساله جشنواره انار و پسته در این شهر دایر گردد، و بیش از یکصد هزار هکتار از بیابان‌های زواره پوشیده از درختان تاغ است. در زمینه هنر و صنعت خصوصاً، هنر سفالگری، کوزه گری، آهنگری، قالی بافی و کارگاه‌های آجر پزی شهرت استانی را داراست.
آثار تاریخی
یخچال:

یخچال از جمله آثار تاریخی و بناهای سنتی زواره است. عنصر اصلی یخچال را گل و خشت تشکیل می دهد. 

ساختار فیزیکی آن مخروطی شکل با دیواره‌های دوایری ضخیم است که دوایر پایین بزرگتر بوده و هرچه به طرف بالا اوج گرفته دوایر تنگ تر شده اند تا در یک نقطه ای چون راس مسدود شده است. فضای داخل یخچال بسیار مرتفع و از زیبایی ویژه ای برخوردار است و مغاکی از سنگ چین به عمق ۴ متر گرداگرد آن را با حاشیه ای یک متری در بردارد که محل تردد است. پله های سنگی در نقطه ای از سنگ چین دوایری را بریده و به کف یخچال که مخزن یخ است راه دارد این یخچال مخروطی شکل دارای دو درگاه نعلی مانند در روبروی همدیگر است که دو قطعه زمین در مجاور درگاه‌ها به نام خدرو که یک متر عمق دارند گسترده است. امروزه این دو قطعه زمین به صورت مسطح آسفالت شده است در قدیم در فصل زمستان به ویژه شب‌های یخبندان آب را در این دو قطعه زمین جاری می کرده اند و در سرمای شب آب به صورت یخ درآمده و یخ‌ها را با ضرب تبر شکسته و در داخل مخزن یخچال انباشته و درگاه‌ها را مسدود می کردند و در فصل تابستان به ویژه تیر و مرداد روزنه ای از درب‌ها را باز و یخ را میان مردم توزیع می‌کردند. در وسط یخچال چاهی دیده می شود که سرپوشیده است و گویا برای آب جاری از یخ‌ها بوده است.
حسینه کوچک
حسینیه کوچک زواره مربوط به دوره صفوی است و در زواره، محله میدان کوچک واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۰ خرداد ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۹۰۵۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

حسینیه بزرگ

حسینیه بزرگ زواره مربوط به دوره صفوی است و در زواره، محله میدان بزرگ، جنب امامزاده یحیی و مسجد کرسی واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۰ خرداد ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۹۰۵۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بازار 
بازار زواره این بنای دیرپا از زیبایی ویژه‌ای برخوردار است و در گذشته دو کاروانسرا را در دو جانب خود داشته که یکی از آنها به صورت مخروبه درآمده و دیگری جای خود را به خیابان داده است. 

بازار زواره با سقفی رومی و چشمه ای شکل گرفته و نور خورشید از روزنه‌های مجمعه مانند بر روی سقف به داخل بازار می تابد. سطح بازار مفروش از سنگ است و تعدادی حجره در این بازار مشاهده می شود که درب‌های آن بسته و در سکوت به خاموشی گراییده و بازار از رونق افتاده اما دو کارگاه سنتی یک آهنگری و دیگری رنگرزی در آن فعال است.
مسجد جامع 
در میان آثار تاریخی زواره مسجد جامع جلوه ای درخشان و به عنوان نخستین مسجد چهار ایوانی در ایران اسلامی مورد توجه ایرانگردان، جهانگردان، دانشجویان و استادان رشته‌های هنر معماری قرار دارد و چون یادگاری ارزشمند و میراثی جاوید از اعصار گذشته در گردونه تاریخ باقی مانده است. 

این بنا به سال ۵۵۰ هـ ق در اوایل قرن ششم هجری که سلجوقیان حکم‌فرمایی داشته اند، این مسجد در زیر بنایی به مساحت ۱۲۰۰ متر مربع شکل گرفته است در ساخت این بنا از مصالحی چون آجر، گچ، خاک و چوب استفاده شده است. سبک معماری این بنا با بهره گیری از اصول و فنون علوم ریاضی اسلامی انجام شده است. 
مسجد جامع زواره در مرکز شهر بین بازار و بازارچه‌ای که مشرف به دیگر مکان‌ها است قرار گرفته و نمای خارجی آن را جداری از آجر تشکیل می دهد. دو در ورودی که بر ضلع شرقی و غربی این مسجد ساخته شده به سمت داخل مسجد باز می شوند و در روبروی هم قرار دارند. 
در جوار سر درگاه غربی این مسجد برجی استوانه‌ای شکل که جدارش را آجر تشکیل داده مشاهده می شود که به درون مسجد راه دارد و بر فراز آن اطاقکی چوبی نصب شده که جایگاه مؤذن است. 
در زوایای ایوان ها در جهات فرعی، رواق ها با نعل درگاه‌های زیبا در تعادل هم الفت گرفته و بر بالای آن کتیبه‌هایی نقش بسته با خط کوفی و برجسته مزین به « بسم الله الرحمن الرحیم» سطح صحن مسجد از آجر پوشیده شده و تختی آجری به ارتفاع نیم متر را در میان خود جای داده که گویا سری در آن نهفته است. 
در ضلع شمالی مسجد شبستانی سردابه مانند مشاهده می شود که با ایوانی در دو طرف خود رواق‌های بزرگی را تشکیل داده و این ایوان نسبت به دیگر ایوان‌ها بزرگتر است. در دو طرف رواق‌های این ایوان پله‌هایی وجود دارد که به رازینه ها مرتبط می شود و در فصل زمستان دامنه آفتاب بر این ایوان گسترده است و روی یکی از آجرهای مفروش این ایوان خطوطی کشیده شده که نمایانگر تعیین اوقات شرعی می شوند. در قسمت جنوبی مسجد ایوانی است که نسبت به سایر ایوان‌ها نمایی بهتر دارد و به وسیله درگاهی به گنبد مربتط می شود و در دوطرف این ایوان رواق‌هایی است که قسمتی از شبستان‌هایی را تشکیل می دهد که دو طرف گنبد را احاطه کرده و به وسیله درگاههایی به هم مرتبط شده و مسیر رفت و آمد به مکان است در داخل شبستان‌ها دو محراب که به موازی محراب گنبد قرار گرفته قابل رؤیت است اما محراب گنبد دارای نقش و نگار و خطوط کوفی برجسته و مزین به آیاتی چند از قرآن کریم است. در جدار شبستان‌ها و ایوان‌ها روزنه‌هایی دیده می شود که نقشی در زیبایی جدارها دارد و گویی از انعکاس صوت و تکرار آن جلوگیری می‌کند در داخل شبستان ها و رواق ها ستون هایی هشت ضلعی از آجر دیده می شود که بر بالای آن صفحه مربعی چوبی قرار گرفته و بر روی آن نعل درگاههایی جای گرفته و بر روی نعل درگاهها طاقی ضربی پوشش داده شده و صفحه های چوبی در مواقع زمین لرزه از لرزش سقف و ستون ها می کاهد و در زیر نعل درگاهها گچبری های زیبایی دیده می شود. ساختار بنیادی گنبد مسجد جامع زواره شباهت بسیار به گنبد مسجد جامع اصفهان دارد و آن گنبدی است مستقر بر پایه هشت ضلعی که خود بر مربعی استوار است.
گنبد سبز
این بناى آجرى که مدفن بانى مسجد جامع مى باشد در سمت شرق و تقریبا داخل استادیوم ورزشى قرار دارد. 
مناره مسجد بنکویه 
این مسجد قدمت بیشتری نسبت به مسجد جامع دارد و در عصر عضد الدین ابو شجاع الب ارسلان دهدار یا دهخدا ابو عبدالله محمد ابن ابراهیم بنا نهاده شد (اتمام کار۴۶۱ه ق) این مسجد در آغاز هفت محراب با کتیبه های نفیس داشته است که اکنون تنها سه محراب مزین به مقداری گچ بری دارد. 

همچنین در سمت غرب شبستان کوچکی مربوط به از منه قبل از اسلام وجود دارد که دارای یک آتشکده یا محراب بوده است و در کتیبه های نفیس در زیر خروار ها خاک دفن شده اند. در محل آین آثار ارزشمند سالنی به سبک امروزی ساخته شده است که برای مراسم ترحیم مورد استفاده قرار می گیرد. همچنین سالن بسیار بزرگ دیگری با جهت غربی- شرقی در امتداد عرض مسجد احداث گردیده است.
در شهر زواره مناره ای به ارتفاع نزدیک به 20 متر با کتیبه ای به خط کوفی است متن خط حاکی از ساخت منار در سال۴۶۱ (ه.ق) و بانی آن محمدبن ابراهیم است.
بعد از مناره ساوه این مناره دومین مناره کتیبه‌دار کشور است در این مسجد ۵ محراب تاریخی از دوران سلجوقی باقی مانده و متاسفانه بخش شبستان اصلی بنا که سازه ای از دوران ساسانی داشته تخریب گشته است.
هشت بهشت
بنای تاریخی فرهنگی هشت بهشت از جاذبه های زیبای هنر معماری پیشینیان این دیار است که گویی معمار اوج هنر خود را در آن به کار برده است. 

این بنا در جنب حسینیه کوچک زواره قرار دارد و عناصر ساختار فیزیکی آن شامل آجر، گچ و گل است ولی امروزه در مرمت و بازسازی آن دیگر عناصر نیز به کار رفته است که این بنای تاریخی از سه قسمت اصلی، صحن غربی، صحن شرقی و کل ساختمان تشکیل شده و ساختمان اصلی آن در دو طبقه به اشتراک این دو صحن رقم خورده و دربدو ورود به این بنای تاریخی ابتدا صحن شرقی را مشاهده می کنیم که حوض بیضی شکل را در میان دارد و در قسمت بالای حوض یک طبقه ساختمان مجزا وجود دارد که بر بالای آن دو بادگیر چون نگهبانانی است که سالها روی پای خود ایستاده اند. 
این قسمت از ساختمان سه ایوان و دو راهرور را در قرین هم طوری به دامن گرفته که در انتهای آن اتاق‌هایی است که درب‌های خود را به داخل این ایوان‌ها می گشاید. 

ساختمان اصلی که در دو طبقه بر روی هم استوار شده در اشتراک دو صحن شرقی و غربی درآمده و در ظهر هم بر حوضخانه‌ای تکیه زده و در قرین هم به تماشای صحن‌ها درآمده از راهرو صحن شرقی وارد وسط ساختمان بر روی یک هشت ضلعی بسان سراپرده‌ای برافراشته شده و محور مقاومت آن را ستونهایی هشت ضلعی تشکیل داده و پوشش مرتفعی بر روی دو طبقه از رواقها و اینوانه سایه افکنده و گویی در رفع تبعیض درقرین هم با صفا و صمیمیت دیرینه نشسته اند. 
دو اتاق در دو طبقه روبروی هم به طرف رواق‌های دو طبقه‌ای حوضخانه و ایوان‌های دو طبقه‌ای از صحن درب‌هایی گشوده اند و راهروهای دو طبقه را در کنار خود گرفته‌اند و در کنار این راهروها دو طبقه ای دیگر راهرو مشاهده می شود که محل تردد به سوی صفه‌های دو طبقه ای است که درب‌هایی به داخل ایوان‌های دو طبقه ای باز می شوند. 
قلعه سنگ بست
قلعه سنگ بست یکی از آثار تاریخی شهر زواره است که در قرن پنجم هجری توسط ابوعلی دهدار زواره ای از مقربان حسن صباح ساخته شده است. عناصر ساختاری این بنا خاک‌، گل و خشت خام است و درقسمت زیربنای آن سنگ به کار رفته است این قلعه به صورت مکعبی است که در زوایای آن برجهایی استوانه ای شکل به چشم می خورد و بر فرازاین برج‌ها جایگاه دیده بانها بوده که دور تا دور حصار شهر را تحت مراقبت و کنترل داشته اند.

فضای درون قلعه دو طبقه به صورت چهار صفه ای است که قسمت‌هایی از طبقات آن فرو ریخته است گفته می شود در قرن هفتم هجری هجوم مغول‌ها به زواره به بهانه تخریب همین قلعه بوده است.
شخصیت های برجسته 
زواره طی قرون گذشته به طور متمادی کانون علم، ادب و فرهنگ بوده و در هر عصر و زمان شخصیت‌هایی را در دامان خود پرورانده است فخرالدین علی بن حسن زواره‌ای (مفسر قرآن و صاحب ترجمه الخواص)، ابوالفتح زواره‌ای (فقیه و محدث)، سید غیاث‌الدین جمشیدگازر (مفسر قرآن)، شیخ حافظ رجب برسی (عارف)، میرزا ابوالحسن جلوه (فیلسوف و حکیم)، شهید سیدحسن مدرس (روحانی مبارز)، حاج سیدحسین زواره‌ای (از شاگردان میرزای شیرازی)، استاد محیط طباطبائی (از اساتید مطرح تاریخ وادبیات) و….  
به اضافه این‌که در قرن چهارم قمری زواره میزبان سادات طباطبایی شد و اجداد عده قابل توجهی از سادات طباطبایی ایران و مفاخر جهان اسلام، یعنی آیت‌الله العظمی بروجردی، علامه طباطبایی، شهید قاضی و سید بحرالعلوم در زواره مدفون هستند. 
همچنین بارگاه ملکوتی حضرت امامزاده یحیی، فرزند موسی بن جعفر (ع) به فضای شهر زواره، معنویت ویژه‌ای بخشیده است.
صنایع دستی 
شامل خراطی چوب و سفالگری هم اکنون قالی بافی می باشد./

Share Button

درباره همشهری

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

bigtheme